Ostaryna czy RAD-140: na czym polega różnica

Ostaryna (enobosarm, MK-2866) i RAD-140 (testolon) to dwa najpopularniejsze selektywne modulatory receptora androgenowego (SARM). Często porównuje się je pod względem „siły”, ale znacznie ważniejsze jest co innego: ile o każdym z nich wiadomo z badań klinicznych i co wiadomo o ich ryzyku. Redakcja analizuje różnicę między tymi substancjami z punktu widzenia farmakologii opartej na dowodach.

Czym jest SARM i dlaczego to nie „bezpieczne sterydy”

SARM to niesteroidowe cząsteczki, które wiążą się z receptorem androgenowym i, w zamyśle twórców, miały działać głównie na mięśnie i kości, w mniejszym stopniu wpływając na prostatę, skórę i inne tkanki androgenozależne. Ideę tej selektywności tkankowej szczegółowo opisano w przeglądzie Narayanan, Coss i Dalton (2018).

SARM opracowywano do leczenia sarkopenii, kacheksji nowotworowej, osteoporozy, a także niektórych rodzajów raka piersi. Jednak według stanu na dziś żaden SARM nie został zarejestrowany jako lek ani przez FDA, ani przez EMA.

Selektywność tkankowa to pojęcie względne. W badaniach klinicznych SARM i tak obniżały poziom własnego testosteronu, wpływały na lipidy, a w świecie rzeczywistym pojawiły się doniesienia o polekowym uszkodzeniu wątroby. Dlatego etykieta „bezpieczna alternatywa dla sterydów” nie ma podstaw naukowych.

Obie substancje, o których mowa, należą do części S1.2 „Inne środki anaboliczne” Listy zabronionej WADA i są zabronione dla sportowców zawsze.

Ostaryna: najlepiej zbadany SARM

Ostaryna (GTx-024, enobosarm) należy do SARM arylopropionamidowych. To jedna z niewielu substancji tej klasy, które przeszły randomizowane badania kliniczne z opublikowanymi wynikami.

W kontrolowanym placebo badaniu fazy II (Dalton et al., 2011) zdrowi starsi mężczyźni i kobiety po menopauzie otrzymywali ostarynę przez 12 tygodni. W grupie 3 mg na dobę odnotowano statystycznie istotny wzrost beztłuszczowej masy ciała i poprawę wskaźnika funkcji fizycznej (wchodzenie po schodach) w porównaniu z placebo.

Następnie enobosarm badano w fazie III (program POWER) u pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca i kacheksją. Projekt tych badań opublikowano w 2016 roku; według dostępnych doniesień preparat nie uzyskał rejestracji regulacyjnej na podstawie tych wyników.

Później enobosarm badano również w raku piersi z dodatnim receptorem androgenowym. Oznacza to, że ostaryna ma najszerszą wśród SARM historię kliniczną, ale dotyczy ona konkretnych grup pacjentów i nie czyni jej zatwierdzonym lekiem.

RAD-140: silny w badaniach przedklinicznych, mało danych u ludzi

RAD-140 opracowała firma Radius Health. Jego charakterystykę przedkliniczną opublikowali Miller i współautorzy (2011): w modelach zwierzęcych, w szczególności w doświadczeniach na naczelnych, substancja wykazywała wyraźne działanie anaboliczne na tkankę mięśniową przy stosunkowo mniejszym wpływie na prostatę.

U ludzi RAD-140 badano głównie we wczesnych badaniach fazy I u kobiet z hormonozależnym przerzutowym rakiem piersi, gdzie oceniano bezpieczeństwo i tolerancję. Dużych randomizowanych badań na zdrowych ludziach nie ma.

Natomiast w literaturze medycznej pojawiły się kliniczne przypadki polekowego uszkodzenia wątroby u osób przyjmujących produkty z RAD-140, na przykład raporty Floresa i współautorów (2020) oraz Barbary i współautorów (2020).

A więc wysoka „siła” RAD-140, o której piszą sprzedawcy, opiera się na danych przedklinicznych, a nie na kontrolowanych badaniach u ludzi. Dla oceny bezpieczeństwa to zasadnicza różnica.

Porównanie według bazy dowodowej

Główna różnica tkwi nie w „sile”, lecz w zakresie wiedzy. Dla ostaryny znane są efekty w konkretnych dawkach w określonych grupach ludzi przez ograniczony czas. Dla RAD-140 taka wiedza w większości nie istnieje.

Jednocześnie nawet dane o ostarynie nie opisują długotrwałego stosowania czy połączeń z innymi substancjami, dlatego nie można ich przenosić na praktykę sportowców-amatorów.

Ryzyko: wątroba, lipidy, hormony, jakość

Przegląd Solomona i współautorów (2019) podsumowuje, że w badaniach klinicznych SARM obserwowano obniżenie HDL i tłumienie własnych hormonów. Podobnie jak dla innych agonistów receptora androgenowego, jest to prawidłowość: przysadka „widzi” sygnał androgenowy i zmniejsza wytwarzanie LH i FSH.

• Wątroba:opisano przypadki cholestatycznego i mieszanego uszkodzenia przy przyjmowaniu produktów z ostaryną, RAD-140 i innymi SARM.
• Lipidy:obniżenie HDL to jeden z najbardziej konsekwentnych efektów tej klasy.
• Hormony:tłumienie testosteronu, LH i FSH; możliwy wpływ na płodność.
• Niepewność:brak danych o długotrwałym stosowaniu.

Osobny problem to jakość produktów. Badanie Van Wagonera i współautorów (2017) w JAMA przeanalizowało produkty sprzedawane w internecie jako SARM: tylko około połowa z nich zawierała właśnie tę substancję, która była deklarowana, część zawierała inne niezadeklarowane substancje, a ilość substancji czynnej często nie odpowiadała etykiecie.

FDA wielokrotnie ostrzegała konsumentów przed produktami z SARM, wskazując na ryzyko dla wątroby i układu sercowo-naczyniowego.

Wnioski redakcji

Ostaryna i RAD-140 to niesteroidowe modulatory receptora androgenowego o różnej budowie chemicznej. Ostaryna przeszła badania kliniczne aż do fazy III, RAD-140 — jedynie wczesne badania u pacjentek onkologicznych.

Obie substancje nie są zarejestrowane jako leki, tłumią własne hormony, wpływają na lipidy i wiążą się z przypadkami uszkodzenia wątroby.

Produkty o nazwie SARM na rynku często nie odpowiadają etykiecie, co czyni ocenę ryzyka jeszcze trudniejszą.

Zalecamy również przeczytanie „Ostaryna vs RAD-140: co wybrać i dla kogo”, artykułu o tym, czym jest SARM, oraz przeglądu o próbach wątrobowych u sportowców.

Bibliografia

1. Dalton JT, Barnette KG, Bohl CE, et al. The selective androgen receptor modulator GTx-024 (enobosarm) improves lean body mass and physical function in healthy elderly men and postmenopausal women: results of a double-blind, placebo-controlled phase II trial. J Cachexia Sarcopenia Muscle. 2011;2(3):153–161.
2. Miller CP, Shomali M, Lyttle CR, et al. Design, synthesis, and preclinical characterization of the selective androgen receptor modulator (SARM) RAD140. ACS Med Chem Lett. 2011;2(2):124–129.
3. Narayanan R, Coss CC, Dalton JT. Development of selective androgen receptor modulators (SARMs). Mol Cell Endocrinol. 2018;465:134–142.
4. Solomon ZJ, Mirabal JR, Mazur DJ, et al. Selective androgen receptor modulators: current knowledge and clinical applications. Sex Med Rev. 2019;7(1):84–94.
5. Van Wagoner RM, Eichner A, Bhasin S, et al. Chemical composition and labeling of substances marketed as selective androgen receptor modulators and sold via the internet. JAMA. 2017;318(20):2004–2010.
6. Flores JE, Chitturi S, Walker S. Drug-induced liver injury by selective androgenic receptor modulators. Hepatol Commun. 2020;4(3):450–452.
7. Barbara M, Dhingra S, Mindikoglu AL. Drug-induced liver injury associated with Alpha Bolic (RAD-140) and Alpha Elite (RAD-140 and LGD-4033). ACG Case Rep J. 2020;7(6):e00409.
8. World Anti-Doping Agency. International Standard: Prohibited List. Montreal: WADA; 2025.